Phong Trạch Trung Phu

Thoán từ 中 孚 . 豚 魚 吉 . 利 涉 大 川 . 利 貞 . Trung Phu. Đồn ngư cát. Lợi thiệp đại xuyên. Lợi trinh. Dịch. Trung Phu là nghĩa tín thành, Làm cho vạn vật an lành, mới hay. Cá, heo còn cảm đức dày, Thời cho sông rộng, sóng dầy vẫn qua, Vượt sông vẫn lợi mới là, Một niềm trung chính, lợi cơ mới nhiều. Khi lòng đã tinh thành, sẽ cảm động được đến những loài vật hạ đẳng như heo. cá. Lúc ấy dầu có phải vượt gian hiểm cũng không sao, trái lại vẫn hay, vẫn lợi. Thoán Truyện. Thoán viết. 彖 曰 . 中 孚 . 柔 在 內 而 剛 得 中 . 說 而 巽 . 孚 乃 化 邦 也 . 豚 魚 吉 . 信 及 豚 魚 也 . 利 涉 大 川 . 乘 木 舟 虛 也 . 中 孚 以 利 貞 . 乃 應 乎 天 也 . Trung phu. Nhu tại nội nhi cương đắc trung. Duyệt nhi tốn. Phu nãi hóa bang dã. Đồn ngư cát. Tín cập đồn ngư dã. Lợi thiệp đại xuyên. Thừa mộc chu hư dã. Trung Phu dĩ lợi trinh. Nãi ứng hồ thiên dã. Dịch. Trung Phu mềm ở bên trong, Cứng ngoài, vả lại đắc trung, mới tài. Vui hòa, tốn thuận với người, Tinh thành sẽ đổi được đời, được dân. Cá, heo phúc trạch thấm nhuần, Cá, heo mà cũng thừa ân tín thành. Vượt sông, mà vẫn lợi hanh, Thuyền không, chèo lái mặc tình thỏa thuê. Trung trinh, sau trước vẹn bề, Đạo Trời ứng hợp, việc gì cũng hay. Thoán Truyện, trước hết nhìn theo hình dáng quẻ Trung phu, mà giải quẻ Trung phu. Quẻ Trung phu có 2 Hào Âm ở giữa, thế là Nhu tại nội. Lại có Hào Cửu nhị và Cửu ngũ dương cương đắc trung, nên nói: Nhi cương đắc trung. Các nhà bình giải cho rằng: đó là trạng thái của một tâm hồn hư linh, không bị vật dục chia phối, ngoại dụ lôi cuốn. Quẻ Trung phu dưới có quẻ Đoài là duyệt; trên có quẻ Tốn là thuận, cho nên Thoán nói Duyệt nhi Tốn. Nếu người trên từ tốn, khéo xử, thuận theo người dưới; nếu người dưới vui vẻ vâng phục người trên; nếu đôi đàng mà thành khẩn đối xử với nhau, thì quốc gia sẽ đi đến chỗ hóa thành thịnh trị. Thoán tiếp: Phu nãi hóa bang dã. Thứ đến, Thoán Truyện giải thích lời lẽ của Thoán từ, cho rằng Tinh thành mà hay, mà lợi, chính là vì đã có thể cảm được đến cả những loại vật hạ đẳng như heo, như cá (Đồn ngư cát. Tín cập đồn ngư dã). Lúc đã có lòng tinh thành, dẫu có gặp nguy biến cũng không sao. Cuối cùng Thoán Truyện nghị luận rằng: Nếu mình mà tinh thành theo được chính lý, chính đạo, thì sẽ cảm ứng được với trời. Thế tức là: Chí thành cảm thần vậy. Mọi thứ đã định ra tiết chế, người trên ắt phải tín thủ còn người dưới giữ được tín tòng. Cho nên tiếp sau quẻ Tiết là quẻ Phong Trạch Trung Phu. Trung Phu là đức tin lớn ở trong lòng con người. Tượng hình của quẻ Trung Phu có Tốn ở trên, Đoài ở dưới. Đức quẻ có khiêm tốn cùng vui vẻ sẽ dẫn tới kết quả tin yêu lẫn nhau. Hai hào Âm ở giữa quẻ biểu tượng cho sự trống rỗng, lòng không chút tư tà. Hào Nhị, hào Ngũ đắc trung chính là quân tử, quân tử lấy lòng trung chính và xử được thiên hạ.

Sơ Cửu : dương cương đắc chính, trên ứng với Lục Tứ, Cát. Nhưng Sơ phải trung thành với Tứ, nếu còn hướng về một người khác, thì khó được an thân. (ví dụ trong đạo vợ chồng, nếu chồng còn tư tưởng đến một người đàn bà khác, gia đạo sẽ hỏng). Cửu Nhị : tuy không chính ứng với Cửu Ngũ, vì cả hai đều là dương hào, nhưng lại đắc trung nên có thể tin cẩn nhau được, làm nòng cốt cho sự tin cẩn của thiên hạ. (ví dụ :Tần và Tấn tuy kình địch nhau, nhưng Tấn văn Công và Tần Mục công đều là bậc quân Tử, giữ cho hai nước tránh được việc xung đột). Lục Tam : âm nhu bất chính. Kẻ ứng với Tam là Thượng Cửu cũng bất trung bất chính, nên không thể tin cẩn nhau được. (ví dụ Ngô Thời Nhiệm và Đặng Trần Thường đều là kẻ bất chính, khi Nhiệm đắc chính với Tây Sơn thì khinh bỉ Thường, và khi Thường giúp Gia Long tấn cống ra Bắc, trả thù đánh chết Nhiệm). Lục Tứ : âm nhu đắc chính, lại gần Cửu Ngũ, rất có quyền hành. Nhưng Tứ đắc chính, không tiếm quyền Ngũ, được vô cựu. Kể ra Tứ có thể ứng với Sơ Cửu, làm chuyện to lớn, nhưng Tứ lìa bỏ Sơ, riêng mình theo Ngũ. (ví dụ Phạm đình Trọng trung với chúa, không theo gương bạn học là Nguyễn hữu Cầu làm loạn). Cửu Ngũ : ở vị chí Tôn, đắc trung đắc chính, làm chủ cho thời Trung Phu, nên thiên hạ đều tin phục Ngũ. (Ví dụ Văn Vương không cần chinh phạt mà tất cả chư hầu đều tin theo ). Thượng Cửu : dương cương, bất trung bất chính, lại ở cuối thời Trung Phu, tín đã suy, chỉ còn lòe loẹt bề ngoài, mà Thượng không biết tùy thời, cứ giữ lấy tính cương, nên hung.

Quẻ Phong Trạch Trung Phu ý nghĩa là gió thổi ở trên mặt đầm, khi gió rung động thì nước cũng động theo. Hình ảnh của quẻ là hòa duyệt và khiêm tốn, đây là rung cảm cùng một nhịp điệu bằng một niềm tin sâu xa. Quẻ Trung Phu có ý nghĩa tương tự như quẻ Lôi Địa Dự. Quẻ Dự có thượng quái Chấn, hạ quái Khôn thể hiện ý nghĩa tính thuận nên được lòng tin của người khác trên mọi hoạt động. Sự tín cẩn ở quẻ Dự hơi khác so với quẻ Trung Phu. Quẻ Trung Phu không căn cứ vào lòng thuận tòng mà ở lòng thành thật và trung tín của cả hai bên không phân biệt trên dưới. Thời kỳ của Phong Trạch Trung Phu ứng với trường hợp giao kết đôi bên, nên phải lấy lòng thành thật kết quả hợp kết sẽ được tốt đẹp, chứ chỉ cần một bên không thật thành thì không làm được cái gì. Quẻ Trung Phu tượng quẻ Trạch Thượng Hữu Phong là trên đầm có gió. Gió thổi qua đầm làm cho nước trong đầm nổi sóng lên. Điều này thể hiện hạnh trong sự đồng cảm, trung thực. Chính sự trung thực, thật thà sẽ dẫn đến tín nhiệm, thành công trong mọi điều hành công việc.

Quẻ Phong Trạch Trung Phu là quẻ mang điềm tốt. Nên đặt lòng tin vào người chính đính, chủ động giao kết với người chung thủy (hào Sơ Cửu). Quẻ Trung Phu đặt chữ tin lên hàng đầu, công danh sự nghiệp thăng tiến, tài lộc mở rộng. May mắn đang đến, dụng quẻ Trung Phu cải vận - giải hạn rất tốt, mọi sự tai qua nạn khỏi. Quẻ khuyên trong thời kỳ Trung Phu gặp người trên bất chính thì nên có cách xử thé phù hợp, không sẽ dẫn tới suy sụp, bại vong. Còn gặp người dưới trung thành thì nên tin cẩn và trọng lòng tín thành đó.