Thiên Thủy Tụng

Thoán từ 訟：有 孚，窒。惕 中 吉。終 凶。利 見 大 人，不 利 涉 大 川。 Tụng. Hữu phu trất. Dịch trung cát. Chung hung. Lợi kiến đại nhân. Bất lợi thiệp đại xuyên. Dịch. Sự thế có khi cũng kiện thưa, Ngay tình, oan ức, mới âu lo. Lo lường, cẩn trọng, rồi ra tốt, Theo mãi kiện thưa, sẽ xác sơ. Tìm người minh chính, xử cho. Minh quan xét xử, cơ hồ mới hay. Kiện mà dai dẳng, dắt dây, Như qua sông lớn, nào hay nỗi gì. Thoán Truyện : Thoán viết: 訟，上 剛 下 險，險 而 健 訟。訟 有 孚 窒，惕 中 吉，剛 來 而 得 中 也。終 凶 ﹔訟 不 可 成 也。利 見 大 人 ﹔尚 中 正 也。不 利 涉 大 川 ﹔入 于 淵 也。 Tụng. Thượng cương hạ hiểm. Hiểm nhi kiện. Tụng. Tụng. Hữu phu trất. Dịch trung cát. Cương lai nhi đắc trung dã. Chung hung. Tụng bất khả thành dã. Lợi kiến đại nhân. Thượng trung chính dã. Bất lợi thiệp đại xuyên. Nhập vu uyên dã. Dịch. Tụng trên cứng, dưới thời nham hiểm. Hiểm lại cương, nên kiện tụng sinh. Mình ngay, oan ức sao đành, Trong lo, vẫn có mối manh cát tường. Đắc trung, vả lại Dương cương, Đã ngay, lại mạnh, tai ương, nhẽ nào! Kiện thưa, đeo đẳng hại sao. Kiện thưa, chớ mãi đâm lao vào tròng. Gặp người quân tử chí công, Gặp người công chính, mới mong được lời. Kiện liều, kiện lĩnh thời thôi, Như giông sóng cả, như vùi vực sâu. Kiện tụng là sự vạn bất đắc dĩ. Cho nên chỉ kiện khi mình có lý chính, có tình ngay (Hữu phu), mà bị oan ức, đè nén, khuất lấp (Trất). Đã lâm vào vòng kiện tụng, nên biết lo, cùng sợ (Dịch). Nếu có thể hoà giải được, thì nên hoà giải mới hay (Trung cát). Cần phải tìm được minh quan xét xử (Lợi kiến đại nhân). Nếu mà kiện thưa liều lĩnh, để cho bọn tham quan, ô lại, thầy cò, thầy kiện có cơ bóc lột, thì thật là hiểm nguy, có khác nào vượt sông cả sóng, sa xuống vực sâu đâu? (Bất lợi thiệp đại xuyên). Không nên theo đuổi kiện tụng đến kỳ cùng, đến nỗi đôi bên đều thân tàn, ma dại (Chung hung). Được kiện, mười bốn quan năm, Thua kiện, mười lăm quan chẵn. Đó là đại ý Thoán Từ, Thoán Truyện. Tiếp sau quẻ Nhu là quẻ Tụng. Quẻ Tụng là vì ăn uống nên sinh ra tranh tụng. Tụng là hữu phu, là trất dich. - Vì ăn uống nên sinh ra tranh tụng. Vậy tiếp sau quẻ Nhu là quẻ Tụng. Hữu phu có tín thực mà bị người khác vu hãm. Trất là lấp, là lo sợ hoặc có ý oan ức. Tụng hiểm nhi kiện, thượng cương hạ hiểm. Tức là cương trên, hiểm dưới, hoặc cũng có thể là trong âm hiểm, ngoài cương kiện. Tất cục quẻ xấu, điềm hung.

Sơ Lục : mình yếu, không nên tranh hơi với kẻ mạnh. Tuy có thể bị kẻ vu cáo vô lý, nhưng rồi lẽ phải cũng sẽ được tỏ rõ (nhờ ứng với Cửu Tứ). (Ví dụ bị báo chí nói xấu, kệ nó, không thèm thanh minh, rồi thiên hạ sẽ hiểu mình). Cửu Nhị : dương hào cư âm vị, đắc trung, chỉ người khỏe nhưng không gây sự, mọi người xung quanh sẽ được yên ổn. (Ví dụ vị quan tốt không nhiễu dân, dân đến kiện cáo thì cố gắng giải quyết êm đẹp). Lục Tam : bất chính bất trung, lại tài hèn, không thể tranh hơi với ai, nên an bần thủ phận là hơn. Nếu Tam biết vậy sẽ được Cát. Cửu Tứ : cũng bất chính bất trung như Lục Tam, nhưng là dương cương, ở thời Tụng ứng vào kẻ thích tranh đấu, nhiễu sự. Nếu biết bình tâm hạ khí, lặng nghe mệnh trời, thời sẽ được trinh cát, vì Tứ vốn là người có tài. Cửu ngũ : đắc chính đắc trung, là người hùng, vẫn giữ lòng trung chính, tranh đấu giỏi, sẽ thắng lợi. (Ví dụ Napoléon Bonaparte thời còn làm đại tướng và Premier consul, chưa quá tham lam mà lên ngôi vua). Thượng Cửu : cứ ham tranh đấu mãi, lòng tham không chán, họa đôi khi được thắng lợi, nhưng gây ác không bao giờ có thiện quả, chốc được chốc mất. (Ví dụ Hitler)

Tụng là kiện cáo, là kiện tụng. Quẻ này nói lên sự trở ngại, rắc rối hay tranh chấp. Quẻ Tụng không đem lại triển vọng tốt. Hình tượng quẻ “Nhị nhân tranh lộ” là sự tranh đua, tranh đoạt, ngoài ra là sự bế tắc, có công nhưng lại không có hưởng. Thượng quái Càn, hạ quái Khảm thể hiện sức mạnh quyền thế, giai cấp. Giai cấp dưới bị đè nén, phải đấu tranh bằng biện pháp tù đầy, bắt bớ giai cấp thống trị, biểu tình giai cấp bị trị, nguy hiểm còn ở sau lưng.

Tụng là xấu, là bất đắc dĩ nên quẻ này không tốt cho việc gì. Hào Sơ, hào Tam thân tài thấp hèn nên chả ai được an lành. Hào Nhị, hào Tứ tự kìm hãm. Hào Thượng bị nhục. Chỉ duy hào Ngũ có tài đức, ân uy nhưng không đủ sức nâng hay cải toàn bộ quẻ. Theo triết lý Dịch thì quẻ Tụng nên tùy vào thời. Nếu thấy thế kém, không thể tiến lên thì tốt nhất nên lui lại để bảo toàn được danh mệnh. Tuy nhiên lui lại trong ý thức và danh dự của Càn đạo chứ không phải thấp hèn hay khiếp sợ.