Phong Hỏa Gia Nhân

Thoán từ 家 人 . 利 女 貞 . Gia nhân. Lợi nữ trinh. Dịch. Muốn cho gia đạo được hay, Đàn bà cần phải chính ngay mới là. Quẻ Gia Nhân, cho ta thấy định luật chi phối đời sống gia đình. Nếu chuyển những đinh luật này ra ngoài xã hội, quốc gia, và thế giới, chúng cũng có thể làm cho nước trị, thiên hạ bình. Quẻ Gia Nhân, toát lược lại quan niệm của Đại Học, và của Nho Giáo. Tức là; -Thân có tu, gia mới tề. Gia có tề, quốc mới trị, và thiên hạ mới bình. -Nền tảng gia đình, chính là tình nghĩa vợ chồng. Vợ có chính đính, thủy chung, gia đình mới vững vàng, bền bỉ. Vì thế Thoán từ mới nói: Gia nhân. Lợi nữ trinh. Thoán Truyện. 彖 曰 . 家 人 . 女 正 位 乎 內 . 男 正 位 乎 外 . 男 女 正 . 天 地 之 大 義 也 . 家 人 有 嚴 君 焉 . 父 母 之 謂 也 . 父 父 . 子 子 . 兄 兄 . 弟 弟 . 夫 夫 . 婦 婦 . 而 家 道 正 . 正 家 而 天 下 定 矣 . Thoán viết: Gia nhân. Nữ chính vị hồ nội. Nam chính vị hồ ngoại. Nam nữ chính. Thiên địa chi đại nghĩa dã. Gia nhân hữu nghiêm quân yên. Phụ mẫu chi vị dã. Phụ phụ. Tử tử. Huynh huynh. Đệ đệ. Phu phu. Phụ phụ. Nhi gia đạo chính. Chính gia nhi thiên hạ định hỹ. Dịch. Thoán rằng: Gia nhân, gia đạo trong đời, Vợ trong chính đáng, chồng ngoài hẳn hoi. Vợ chồng ngay chính hợp đôi, Thế là đạt lẽ đất trời xưa nay. Cần người chủ chốt cho hay, Mẹ cha chính đáng, cơ ngơi vững vàng. Cha con, ai nấy đường hoàng, Anh em, chồng vợ, chững chàng, hẳn hoi. Mọi người đúng vị, đúng ngôi, Thế là gia đạo rạch ròi, ngắn ngay. Toàn dân gia đạo đều hay, Rồi ra thiên hạ đắp xây hòa bình. Trong gia đình, người vợ phải lo việc nội trợ, phải lo săn sóc, dạy dỗ con cái, trong khi người chồng có bổn phận phải đi ra ngoài, để lo sinh kế. Vì thế, trong quẻ Gia Nhân, Hào Lục nhị là người vợ, thời ở Nội quái; còn Hào Cửu ngũ là người chồng thời ở Ngoại quái. Phân công như vậy là đúng đường lối của trời đất, vì thế Thoán Truyện viết: Gia nhân. Nữ chính vị hồ nội. Nam chính vị hồ ngoại. Nam nữ chính. Thiên địa chi đại nghĩa dã. Ở trong gia đình, cha mẹ phải có uy quyền đối với con cái. Con cái phải hiếu thuận đối với cha mẹ. Nước thời có vua cai trị, mà gia đinh thời có cha mẹ cai trị. Gia nhân hữu nghiêm quân yên. Phụ mẫu chi vị dã. Trong gia đình, ai nấy đều biết bổn phận mình; phải biết cách ăn ở đối với người khác. -Cha, phải ra cha. -Con, phải ra con. -Chồng, phải ra chồng. -Vợ, phải ra vợ. -Anh, phải ra anh. -Em, phải ra em. Có được như vậy, thì gia đạo mới chính, mà gia đạo có chính, thời thiên hạ mới an bình. Tại sao vậy? - Vì gia đình, chính là một quốc gia thu hẹp. - Một người con hiếu thảo, sẽ trở thành một bầy tôi trung nghĩa. - Anh em trong nhà, biết xử sự với nhau, trên kính, dưới nhường, thời ra đến ngoài xã hội, sẽ biết tôn trọng những bậc trưởng thượng, bảo vệ những người còn ấu trĩ. Gia đình chính là một trường học dạy nhân luân tốt nhất. Nếu mọi gia đình, đều đua nhau phát huy luân lý, đạo đức, thì làm sao nước còn loạn lạc, xã hội còn đảo điên được. Ngược lại, nếu gia đình mà suy vi, hỗn loạn, tình gia đình mà trở nên lạnh nhạt, thì xã hội tất nhiên cũng sẽ bị xáo trộn. Vì thế Thoán Truyện viết: Phụ phụ. Tử tử. Huynh huynh. Đệ đệ. Phu phu. Phụ phụ. Nhi gia đạo chính. Chính gia đạo nhi thiên hạ định hỹ. Đại Học cũng viết: Nhất gia nhân. Nhất quốc hưng nhân. Nhất gia nhượng. Nhất quốc hưng nhượng. (Nếu trong một nhà, mà mọi người đều nhân hậu, lần ra cả nước đều có lòng nhân hậu. Nếu trong một nhà, mà mọi người đều lễ nhượng, lần ra cả nước đều ăn ở lễ nhượng) (Đại Học. IX). Quẻ Minh Di bị thương, ở ngoài bị thương rồi sau sẽ trở về nhà, cho nên ngay sau quẻ Địa Hỏa Minh Di là quẻ Phong Hỏa Gia Nhân. Tượng hình của quẻ Gia Nhân có Tốn ở trên, Ly ở dưới thể hiện ở ngoài thì thuận, còn ở trong thì công minh. Vì thế tất đạo tề gia đều được viên mãn. Mở rộng ý nghĩa tượng quẻ muốn trị quốc thì trước tiên phải biết tề gia. Muốn tề gia tốt phải biết tu thân, bản thân vừa khoan hòa, lại vừa sáng suốt. Quẻ Gia Nhân có hào Cửu Ngũ, hào Lục Nhi là hai hào đắc trung, đắc chính tượng trưng cho địa vị của mỗi con người trong thời kỳ quẻ này đó là trên thì ở trên, dưới thì ở dưới nên mọi sự đều được cát.

Sơ Cửu : ví như người mới lập gia đình, vợ còn dễ răn dậy, trong yêu thương phải pha lẫn khí tượng của người trượng phu, chủ gia đình. Lục Nhị : tượng trưng cho người vợ. Nếu đòi làm chủ gia đình thì hơi quá nhu, thiếu quyết đoán. Nếu biết yên phận trong việc bếp núc, tòng thuận với Cửu Ngũ, thì tốt. Cửu Tam : trùng dương, bất trung, ấy là quá cương. Tề gia mà quá nghiêm khắc, sẽ có hối. Tuy nhiên, còn giữ được trật tự trong gia đình, tốt hơn là quá lỏng lẻo, làm loạn kỷ cương. Lục Tứ : âm nhu đắc chính, lại ở vào thượng quái là vị tôn, tượng cho bà mẹ hiền nên gia đình được phú thịnh, cát. Cửu Ngũ : ở vị chí tôn, cương dũng, lại ứng với Lục Nhị nhu thuận. Tượng cho người cha có tài giữ được trên thuận dưới hòa, mọi người yêu mến lẫn nhau. Thượng Cửu : ở cuối quẻ, tức là lúc gia đạo đã hoàn thành. Người chủ gia đình chỉ cần có đức thành tín, lại uy nghiêm, sẽ có kết quả tốt. Hoặc hiểu theo nghĩa không phải là uy nghiêm với người khác đâu, mà chính là tự mình phải uy nghiêm, tu được thân mới tề được gia.

Quẻ Phong Hỏa Gia Nhân có tượng hình gió thổi ở ngoài, còn ở bên trong lại có lửa. Điều này giống với hình ảnh của chiếc bếp lửa, tượng trưng cho một gia đình tụ họp, ấm cúng, hạnh phúc. Khi được mở rộng ra thì quẻ Gia Nhân tương tự như hình ảnh của một cộng động. Ở đó có cấp trên, cấp dưới. Cấp trên sử dụng lối ứng xử khoan hòa, độ lượng của Tốn, cấp dưới được tự do phát triển nguyện vọng cá nhân, hưởng thụ cuộc sống theo đóng góp về cả vật chất lẫn tinh thần (Ly). Thượng quái Tốn còn được hiểu là con gái trưởng. Hạ quái Ly được hiểu là con gái giữa. Hình tượng quẻ Gia Nhân là Phong Tự Hóa Xuất chính là gió từ lửa mà ra, ý nghĩa một gia đình hòa thuận, đường con cái được như ý.

Bói quẻ Phong Hỏa Gia Nhân là quẻ điềm tốt, hướng về những hành động đúng đắn với việc phối hợp giữa sự khiêm nhường của Tốn và sự văn minh của Ly. Chính vì thế công danh sự nghiệp của người dụng quẻ Gia Nhân vô cùng thuận lợi, đường quan lộc liên tục được mở rộng. Trong phạm vi gia đình, tình yêu thì đây cũng là một quẻ rất tốt. Gia đình sống trong sự ôn hòa, nể phục lẫn nhau, còn tình duyên đôi lứa yêu thương, gắn kết dẫn đến những kết quả tốt đẹp trong thời gian gần.