Trạch Phong Đại Quá

Thoán từ 大 過 . 棟 橈 . 利 有 攸 往 . 亨 . Đại Quá. Đống nạo. Lợi hữu du vãng. Hanh. Dịch. Đại Quá là cột yếu chân. Hiền nhân thịnh đạt, tiểu nhân suy tàn. Công trình hãy liệu tính toan, Mưu cầu, rồi sẽ đường hoàng, hanh thông. Đại Quá là thời quân tử thịnh, tiểu nhân suy, vì vậy đó chính là lúc để làm những đại công, đại nghiệp (Lợi hữu du vãng. Hanh). Thoán Truyện. 彖 曰 : 大 過 . 大 者 過 也 . 棟 橈 . 本 末 弱也 . 剛 過 而 中 . 巽 而 說 行 . 利 有 攸 往 . 乃 亨 . 大 過 之 時 大 矣 哉 . Thoán viết. Đại Quá. Đại giả quá dã. Đống nạo. Bản mạt nhược dã. Cương quá nhi trung. Tốn nhi duyệt hành. Lợi hữu du vãng. Nãi hanh. Đại quá chi thời đại hĩ tai. Dịch. Đại Quá, ấy là to lớn quá, Cột đã cong, thượng hạ yếu mềm. Cương cường, nhưng vẫn chính chuyên. Dịu dàng, vui vẻ, hóa nên công trình, Cứ hăng hái, tiến hành công tác. Sẽ có ngày hoan lạc, hanh thông, Muốn làm đại sự, đại công, Gặp thời, gặp vận, mới mong như nguyền. Đại Quá vì Sơ, Thượng là Âm, mà bốn hào giữa là Dương, tượng như cây cột mà trên, dưới yếu, ở giữa lại cứng, nên không thể đứng thẳng, mà sẽ oẻ, sẽ cong, vì thế nói: Đống nạo. Bản mạt nhược dã. Tuy Dương cương quá thịnh, nhưng Nhị, Ngũ đều đắc trung (Cương quá nhi trung). Đại Quá có Tốn ở dưới là Tốn thuận (Tốn nhi duyệt hành), trên có Đoài là hòa duyệt, thời làm công chuyện sẽ đi đến hanh thông (Lợi hữu du vãng. Nãi hanh). Nói cách khác, phàm làm đại công, đại sự, tuy phải cương quyết, nhưng cũng phải hết sức khéo léo, xử sao cho vừa ý, đẹp lòng mọi người, mới dễ nên công. Thời Đại Quá thật là một thời buổi phi thường, nó đòi hỏi những nhân vật phi thường lỗi lạc, những công chuyện phi thường (Đại Quá chi thời đại hĩ tai). Xưa, nay đã có bao chuyện phi thường: * Nghiêu truyền ngôi cho Thuấn, thay vì cho con là phi thường * Đức Trần Hưng Đạo đã 3 lần diệt quân Nguyên là một nhân vật phi thường, đã làm nên công chuyện phi thường. * Thám hiểm trên Cung trăng là công chuyện phi thường của ngày nay vậy. Nuôi thì tất thành, sau thành tất động và động thời thì nảy sinh ra thành quả. Tiếp sau quẻ Sơn Lôi Di theo đó là quẻ Trạch Phong Đại Quá. Tượng hình quẻ Đại Quá có thượng quái Đoài, hạ quái là Tốn. Giữa quẻ là 4 hào Dương, hai đầu quẻ là hai hào âm. Điều này được ví như cây cột. Dù ở cứng nhưng ở đuôi lại có phần yếu, dẫn đến dễ đổ. Tuy vậy thế quân tử vẫn đang ở thịnh, còn tiểu nhân thế yếu. Hơn nữa, Đoài là hòa duyệt, còn Tốn là thuận nên làm việc gì cũng dễ dàng và hanh thông. Quẻ Đại Quá có nước đầm ngập cây chính là quân tử bị tiểu nhân vây quanh. Chính điều này tôn đức tính tốn thuận và đoài duyệt. Nếu làm được điều này, người quân tử sẽ trở nên vĩ đại và hoàn thành được đại nghiệp.

Sơ Lục : tài hèn, yên phận thì tốt, nếu làm việc to quá sức, sẽ hỏng. (Ví dụ Ngụy Báo dám thống lãnh quân Hán chiến đấu với Hạng Võ, bị thua to) . Cửu Nhị : dương hào cư âm vị, ở thời Đại Quá, tốt, biết mượn nhu giúp cho cương. (Ví dụ Bonaparte khi làm Premier Consul, biết ôn hoà giữ lại các thắng lợi của Cách Mạng và trừ bỏ đường lối quá khích của Convention). Cửu Tam : cương quá, chắc phải hỏng ở thời Đại Quá. (Ví dụ Hitler tham lam quá đáng). Cửu Tứ : cương nhu tương trợ, tốt. Nhưng nếu quá tin vào kẻ dưới (Sơ Lục) sẽ lẫn. (Ví dụ vua Auguste quá tin Cinna, suýt bị nguy). Cửu Ngũ : quá cương, lại gần gũi với Tượng Lục quá nhu, nên không thể giúp nhau làm nên việc gì. Tuy không tội lỗi nhưng cũng không danh dự gì. (Ví dụ Necker có tài, nhưng Louis XVI quá nhu nhược, nên vô công). Thượng Lục : tài không xứng với việc to tát định làm, lại ở thời Đại Quá cùng cực, tất sẽ gặp hung. Xét việc thì hung, nhưng xét tâm lý thì là người tài kém mà dám làm việc vĩ đại, đáng phục và đáng thương. (ví dụ Kinh Kha vào Tần).

Quẻ Trạch Phong Đại Quá thể hiện sự lệch lạc, hoặc thiếu quân bình giữa hào Âm và hào Dương. Có 4 hào Dương nằm giữa quẻ, hai hào Âm đầu cuối quẻ. Hai hào Âm này giống như vây bọc trên dưới, gợi ý về đạo quân tử bề thế lớn như cây đại thụ dáng vóc to lớn, nhưng ở phần gốc và phần ngọn có phần hơi yếu. Quẻ Đại Quá ngoài thì hòa duyệt, trong lại khiêm nhường. Kết hợp hai đức tính này thì thể hiện âm nhu, tương ứng với chính sách mềm mỏng, khéo léo, hợp với lòng của người bên dưới nên dễ dàng lãnh đạo, được lòng người. Tượng hình của quẻ Trạch Phong Đại Quá là “Trạch Diệt Mộc” tức nhiều nước cây có thể bị úng thối dẫn tới chết cây. Quẻ khuyên người dụng quẻ cần xem xét công việc, trước mắt sẽ có nhiều gian nan trắc trở, tuy nhiên với tinh thần quyết tâm tiến lên thì mọi việc sẽ đạt được đến thành công như ý.

Quẻ Trạch Phong Đại Quá thể hiện một tình thế vững vàng, tuy nền tảng mong manh nhưng được lợi nếu gặp người biết lẽ phải, từ đó sẽ vững tin để cảm hóa hòa duyệt và khiêm tốn. Đây chính là thời cơ làm nên sự nghiệp vị đại, quan lộc tiến xa. Dồi dào tài lộc, người quẻ Đại Quá cũng rất có thể có lợi nếu lựa chọn kinh doanh buôn bán.